Energie-audits vanaf 10 TJ, energiebeheersystemen vanaf 85 TJ
Het landschap van de energieregelgeving is veranderd. Op grond van de herschikte Europese richtlijn inzake energie-efficiëntie (EED, 2023/1791) wordt de toepasselijkheid niet langer bepaald door de omvang van uw onderneming, maar door hoeveel energie u daadwerkelijk verbruikt. Het criterium „grote onderneming“ verdwijnt.
Voor locaties in Vlaanderen is niet de richtlijn zelf bindend, maar de Vlaamse omzetting ervan. Die is vastgelegd in het decreet dat de Vlaamse Regering op 17 juli 2026 in principe heeft goedgekeurd. Daarin zijn andere data en andere drempelwaarden vastgelegd dan in de richtlijn — en dat is precies waar organisaties die zich baseren op de Europese teksten de plank misslaan.
Status. Het Vlaamse decreet is nog een ontwerp. Het moet nog ter advies worden voorgelegd aan de Vlaamse Nutsregulator, de Vlaamse Toezichtcommissie en de Raad van State, en moet vervolgens definitief worden goedgekeurd en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Drempels, data en percentages kunnen nog veranderen. Wij volgen het dossier op de voet en houden deze pagina actueel.
Wat geldt er voor jouw site?
Alle verplichtingen gelden per locatie, op basis van het gemiddelde jaarlijkse eindenergieverbruik over de afgelopen drie jaar. Dat driejarig gemiddelde is nieuw — momenteel wordt één verbruiksjaar als uitgangspunt genomen. Als uw verbruik rond een drempelwaarde schommelt, kan de uitkomst anders uitvallen dan u verwacht.
| Verbruik | Verplichting | Deadline |
|---|---|---|
| Minder dan 10 TJ ± 2,8 GWh |
Geen | — |
| 10 – 50 TJ ± 2,8 – 13,9 GWh |
Energieaudit voor bedrijven | 1 juli 2027 |
| 50 – 85 TJ ± 13,9 – 23,6 GWh |
Energieaudit voor bedrijven | 1 juli 2027 |
| 85 – 100 TJ ± 23,6 – 27,8 GWh |
Energieaudit plus energiebeheersysteem | 1 juli 2027 11 oktober 2027 |
| Van 100 TJ ± 27,8 GWh |
Een door de toezichthouder goedgekeurd energieplan plus een energiebeheersysteem | 1 oktober 2027 11 oktober 2027 |
Vier zaken die vaak over het hoofd worden gezien.
De auditverplichting in Vlaanderen geldt tot 100 TJ, niet tot 85 TJ. Boven 100 TJ is er geen audit vereist, maar wel een als conform goedgekeurd energieplan — een strenger instrument, waarvan de conformiteit wordt vastgesteld door het Vlaams Agentschap voor Energie en Klimaat (VEKA).
Tussen 85 en 100 TJ gelden twee verplichtingen naast elkaar, met verschillende termijnen. Let wel: het Vlaamse ontwerp beschouwt een gecertificeerd energiemanagementsysteem niet als een vrijstelling van de audit. Volgens de richtlijn geldt de auditverplichting voor ondernemingen met een verbruik van meer dan 10 TJ die geen energiemanagementsysteem hanteren; de Vlaamse tekst somt verschillende vrijstellingsmogelijkheden op, zodat een ISO 50001-certificaat op zich hier geen vrijstelling van de auditverplichting oplevert.
De Vlaamse deadline voor de audit is 1 juli 2027, en niet de Europese datum van oktober 2026. Als u pas later een drempel overschrijdt, heeft u tot het einde van het eerste halfjaar van het volgende kalenderjaar de tijd — negen maanden voor het energieplan.
Beschikt u al over een geldige energieaudit of bedrijfsenergiebalans? Deze blijft geldig tot het einde van de looptijd. Bij de volgende actualisering gelden de nieuwe regels. Houd er ook rekening mee dat de bedrijfsenergiebalans wordt afgeschaft en wordt geïntegreerd in de energieaudit.
Het gaat om de maatregelen, niet om het rapport
Dit is waar de meeste organisaties het systeem verkeerd inschatten. In Vlaanderen is een energieaudit geen rapport dat je gewoon opbergt. Binnen drie jaar na indiening moet je het volgende doorvoeren:
10 – 50 TJ: alle maatregelen met een terugverdientijd van minder dan drie jaar;
50 – 100 TJ: alle maatregelen met een intern rendement van ten minste 13% na belastingen.
Nieuw is dat maatregelen op het gebied van hernieuwbare energie die een energiebesparing opleveren, ook op die verplichte lijst komen te staan — warmtepompen die gebruikmaken van omgevings- of restwarmte, elektrische motoren in plaats van thermische motoren, en mechanische damprecompressie.
Er is ruimte voor flexibiliteit. Een maatregel met een interne rentevoet van ten minste 13% en een terugverdientijd van meer dan drie jaar kan, op gemotiveerd verzoek aan de VEKA, worden vervangen door een minder rendabele maatregel die een gelijkwaardige besparing oplevert, door de afvoer van restwarmte buiten de terreingrenzen met een gelijkwaardige energie-inhoud, of door een vervangende maatregel die is goedgekeurd in het kader van een energiebeleidsovereenkomst.
Wat u in de audit opneemt, bepaalt dus wat u de komende drie jaar moet investeren. Daardoor is de kwaliteit van de winstgevendheidsberekening allesbehalve een formaliteit.
Energiebeheersysteem vanaf 85 TJ: vier trajecten
Boven 85 TJ moet u uiterlijk op 11 oktober 2027 beschikken over een energiebeheersysteem dat door een onafhankelijke instantie is gecertificeerd volgens de relevante Europese of internationale normen. Certificering is echter niet de enige mogelijkheid.
1. ISO 50001-certificering. Certificering volgens NBN EN ISO 50001 wordt geacht aan de eis te voldoen. Dit is de meest directe weg, maar ook degene met de langste doorlooptijd.
2. Toetreding tot EBO3. Maatregelen op het gebied van energiebeheer die zijn goedgekeurd in het kader van een energiebeleidsovereenkomst (EBO3) gelden als een energiebeheersysteem. De ontwerptekst stelt geen verdere voorwaarden aan deze route. Dat maakt EBO3 de meest toegankelijke uitweg — en het is geen toeval dat de drempel van 85 TJ samenvalt met de doelgroep die voor EBO3 wordt voorgesteld.
3. Milieubeheersysteem. Een gecertificeerd ISO 14001-systeem of een EMAS-registratie stelt u vrij van deze verplichting, maar alleen voor zover het een energieplan (boven 100 TJ) of een energieaudit voor de onderneming (tussen 85 en 100 TJ) omvat.
4. Energieprestatiecontract. U bent vrijgesteld, mits het contract voldoet aan de dertien inhoudelijke voorwaarden van bijlage XV bij de EED — gegarandeerde besparingen, bepalingen inzake meting en verificatie, referentiegegevens, sancties bij niet-nakoming — en zelf een energiebeheersysteem of een milieubeheersysteem omvat.
Hoe wij u helpen om aan de regels te voldoen
Verbruiksanalyse. We berekenen uw driejarig gemiddelde per locatie en stellen uw exacte verplichting vast — inclusief de industriële of agrarische onderdelen buiten uw EPC voor niet-residentiële gebouwen, die meetellen voor de drempelwaarde en vaak over het hoofd worden gezien.Keuze van de aanpak. Een afweging tussen ISO 50001, toetreding tot EBO3, uw bestaande milieumanagementsysteem of een energieprestatiecontract, met de voorwaarden die aan elke aanpak zijn verbonden.
Basisbeoordeling. Wij vergelijken uw bestaande ISO 9001- of 14001-processen met de eisen van ISO 50001 en met de verwachtingen van VEKA.
Meetinfrastructuur. Nagaan of uw gegevens voldoen aan het criterium ‘actueel, gemeten en traceerbaar’, en wat er ontbreekt als dat niet het geval is.
Audit en energieplan. Opstellen, rendementsberekening op basis van levenscycluskosten en indiening via de VEKA-webapplicatie.
Uitvoering en opvolging. Het chronologisch actieplan, de aanvraag voor netaansluiting binnen de gestelde termijn en de transparante verslaglegging in uw jaarverslag.
Maak gebruik van uw bestaande ISO-normen
Bent u al gecertificeerd volgens ISO 14001 of ISO 9001? Dan hebt u meer dan alleen een voorsprong: volgens het Vlaamse ontwerpbesluit kunt u dankzij ISO 14001 of EMAS volledig worden vrijgesteld van het energiebeheersysteem — op voorwaarde dat het systeem een energieplan of energieaudit omvat. Die voorwaarde is precies waar wij ons mee bezighouden.
Alle moderne ISO-normen hebben dezelfde geharmoniseerde structuur: dezelfde kernbegrippen, dezelfde systemen voor documentbeheer en dezelfde processen voor managementevaluatie. Wij zijn gespecialiseerd in geïntegreerde managementsystemen, waardoor u:
vermijd dubbel werk — we bouwen geen tweede systeem, maar voegen een energielaag toe aan het systeem dat u al hebt;
stroomlijn uw audits — gecombineerde interne audits voor kwaliteit, milieu en energie in één enkele cyclus;
sneller certificeren — het hergebruiken van een bestaand raamwerk gaat aanzienlijk sneller dan helemaal opnieuw beginnen.
Certificering
Wij waren en zijn betrokken bij de certificering van meerdere ISO50001 certificeringsopdrachten. Als partner voor grote certificeringsorganisaties.